RODO nie stosuje się w kilku ściśle określonych sytuacjach: do czynności o czysto osobistym lub domowym charakterze, do przetwarzania przez organy ścigania w celu zwalczania przestępczości (obowiązuje tam odrębna tzw. dyrektywa policyjna), do działań poza zakresem prawa Unii (m.in. bezpieczeństwo narodowe), do danych osób zmarłych oraz do danych osób prawnych (spółek jako takich). Lista jest krótka — i to celowo, bo domyślnie RODO obejmuje praktycznie każde przetwarzanie danych osób fizycznych.
Wyjątek domowy — najczęściej nadużywany
Art. 2 ust. 2 lit. c RODO wyłącza przetwarzanie „przez osobę fizyczną w ramach czynności o czysto osobistym lub domowym charakterze”: prywatny notes z kontaktami, rodzinne zdjęcia, korespondencja ze znajomymi, lista gości weselnych. Kluczowe słowo to „czysto” — wyjątek kończy się tam, gdzie zaczyna się jakikolwiek związek z działalnością zawodową, zarobkową albo publiczne udostępnianie danych nieograniczonemu kręgowi osób.
Dlatego nie jest objęte wyjątkiem domowym: prowadzenie fanpage’a czy konta firmowego, publikowanie danych innych osób w otwartym internecie, monitoring prywatny obejmujący chodnik i posesję sąsiada, czy „prywatna” baza klientów jednoosobowej działalności. Osoba prywatna, która upublicznia cudze dane, może przy tym odpowiadać karnie i cywilnie — szczegóły w artykule co grozi za udostępnianie danych bez zgody.
Organy ścigania i bezpieczeństwo narodowe
Policja, prokuratura czy służby przetwarzające dane w celu zapobiegania i zwalczania przestępczości nie działają pod RODO, lecz pod dyrektywą 2016/680 (wdrożoną w Polsce tzw. ustawą DODO). Zasady są pokrewne, ale odrębne — m.in. inne prawa osób i inny nadzór. Z kolei działania w obszarze bezpieczeństwa narodowego w ogóle leżą poza prawem UE. Uwaga na częsty błąd: te wyłączenia dotyczą celu przetwarzania, nie instytucji jako takiej — ta sama komenda policji, prowadząc kadry swoich pracowników, podlega już normalnie RODO.
Osoby zmarłe i osoby prawne
Dane osób zmarłych nie są danymi osobowymi w rozumieniu RODO — rozporządzenie chroni żyjących. Nie znaczy to pełnej dowolności: pamięć o zmarłym chronią dobra osobiste bliskich, a niektóre dane (np. medyczne) — przepisy szczególne i tajemnice zawodowe.
Dane osób prawnych — nazwa spółki, jej NIP, adres siedziby, ogólny mail biuro@ — nie podlegają RODO. Ale uwaga na granicę: dane ludzi w firmach (jan.kowalski@spolka.pl, wspólnicy, reprezentanci, osoby kontaktowe) to już pełnoprawne dane osobowe. Podobnie dane przedsiębiorcy prowadzącego JDG — to dane osoby fizycznej. Co jeszcze nie jest daną osobową — rozwijamy w tekście jakich danych nie uznajemy za dane osobowe.
Co to oznacza w praktyce?
Jeśli prowadzisz jakąkolwiek działalność — firmę, fundację, JDG — załóż, że RODO Cię obowiązuje, bo wyjątki niemal na pewno Cię nie obejmują. Realne pytanie nie brzmi „czy podlegam”, tylko „w jakim zakresie”: jakie procesy, jakie podstawy, jakie obowiązki. Pełen obraz tego, co RODO nakłada na organizacje, znajdziesz w naszym przewodniku co to jest RODO. Wyjątki traktuj wąsko — organy nadzorcze i sądy interpretują je rygorystycznie, a błędne powołanie się na „użytek domowy” nie chroni przed odpowiedzialnością.
Najczęstsze pytania
Czy RODO dotyczy cudzoziemców i osób spoza UE?
Tak — RODO chroni każdego, kogo dane przetwarzane są w związku z działalnością w UE, niezależnie od obywatelstwa czy miejsca zamieszkania tej osoby.
Czy blog hobbystyczny podlega RODO?
Sam blog jako twórczość — nie, ale już zbieranie danych czytelników (newsletter, komentarze, analityka) — tak, bo wykracza poza użytek czysto osobisty.
Czy monitoring domowy podlega RODO?
Nie, jeśli obejmuje wyłącznie Twoją prywatną posesję. Gdy kamera nagrywa ulicę, chodnik lub posesję sąsiada — wyjątek domowy przestaje działać.
Czy mała firma może być zwolniona z RODO?
Nie — wielkość firmy nie jest przesłanką wyłączenia. Skala wpływa na zakres obowiązków (np. rejestr czynności), nigdy na samo stosowanie RODO.
Nie masz pewności, w jakim zakresie RODO dotyczy Twojej działalności?
Ustalimy to podczas krótkiej rozmowy — a jeśli obowiązki się potwierdzą, pomożemy je wdrożyć bez przerostu formy nad treścią. Zobacz wdrożenie RODO albo umów bezpłatną konsultację.